's Gravenvoeren
|
| Start wandeling 51
,54
, 84,262
(126,288), 291 |
Een
lang lint van enkele kilometer lang, slechts twee huizenrijen breed,
dat was 's-Gravenvoeren tot het begin van deze eeuw. De mensen hadden
toendertijd weinig keuze om zich elders te vestigen, want nergens in de
omtrek was grondwater op een redelijke diepte bereikbaar. Dus zat er
niets anders op dan vlak bij het riviertje, de Voer, te gaan wonen.
Maar watervervuiling bestond klaarblijkelijk ook al in de vorige eeuw.
De kwaliteit van het water ging zo sterk achteruit, dat het
gemeentebestuur eind vorige eeuw enkele bronnen in het buurdorp
Sint-Martensvoeren kocht en van daaruit een waterleiding liet
aanleggen.
Op diverse plaatsen in 's-Gravenvoeren kun je nog de pompen zien, waar
de mensen emmers en kruiken met helder bronwater konden vullen. Later
werd het systeem uitgebreid, met kraantjes in elk huis. Toen ging het
dorp zich ook in de breedte ontwikkelen.
De Voer is een snelstromend riviertje met helder water. Door het grote
verval kan het water veel zuurstof opnemen en bezit het een hoog
zelfreinigend vermogen. Dat is wel nodig want de riolering, voor zover
ze al bestaat, komt rechtstreeks in de waterloop uit. Bij sommige
huizen mondt de afvoer van de wc meteen in de Voer uit, zonder dat er
zelfs een sceptische tank tussen is geplaatst! Voor veel Voerenaars
vervangt de Voer klaarblijkelijk ook de huisvuilophaaldienst.
Het grootste Voerdorp telt ongeveer 1350 inwoners. Hier vind je de
meeste winkels en diensten, zoals het gemeentehuis en het VVV-kantoor.
Er is ook een (lagere en middelbare) school voor de kinderen die in het
Nederlands les volgen. Sommige huizen in de dorpskom zijn nog altijd
boerderijen, met erf en schuur in de schaduw van de kerktoren. Zulke
dorpen vind je overal in Haspengouw, de vruchtbare leemstreek aan de
andere kant van de Maas. 's-Gravenvoeren en ook Moelingen sluiten daar
duidelijk heel dicht bij aan.
In het oosten van de Voerstreek liggen de boerderijen buiten de
dorpskom, elk te midden van hun eigen landerijen. Dat is typisch voor
het Land van Herve.
Wat nu het kerkplein is, was vroeger het kerkhof. Het oorspronkelijke
dorpspleintje heet de 'pley' en ligt tegenover het oorlogsmonument, in
de richting van de Voer. Aan het vroegere kerkhof herinneren nog de
talrijke grafkruisen uit de 17de en 18de eeuw tegen de kerkmuur. Vanuit
het dorp langs de Voer lopen holle wegen naar de weilanden en akkers op
de hellingen. De bekendste is de Koetsweg. Deze weg dankt zijn naam aan
het feit dat in de Oostenrijkse tijd (van 1690 tot 1790) de postkoets
Luik-Aken er langs reed. De paarden werden uitgespannen in De Zwaan, de
herberg aan het pleintje van Kinkenberg.
Ook een posthoorn in de gevel van het andere dorpscafé (Wynants)
herinnert aan die periode. De jonge Mozart moet hier in 1763 gepasseerd
zijn toen hij met zijn vader op reis was naar Brussel. De weg van
Voeren langs Snauwenberg en vandaar naar Terlinden en Gulpen is van
romeinse oorsprong en verbond de 'villae' - later de Frankische paltsen
- van die twee plaatsen.
Al in 1314 vinden we dit domein vermeld als een Dalhems leenhof,
eigendom van de familie van Broek. Het 'kasteel' is een amalgaam
waarvan het oudste deel uit de 18de eeuw stamt.
Rond 1900 werd het uitgebreid en kreeg het zijn huidige uitzicht. De
boerderij 'Molenhoeve', net buiten het kasteeldomein, was vroeger de
watermolen van het domein.
Meer informatie over het kasteel vind je op de site van Wim Claessen,
de eigenaar en bewoner van dit schitterende domein.
Als u de Voerstreek wilt bezoeken kunt u de trein nemen naar Eijsden. U
wandelt zo de Voerstreek binnen.
|
|
